Sekret brzmienia gitary Fender Telecaster

Dźwięk gitary zależy od wielu czynników. Gatunek drewna, kształt, obecność komór rezonansowych, rodzaj przetworników to tylko niektóre z nich. Niektóre modele gitar zawdzięczają swoje unikatowe brzmienie niepozornym elementom, na które niewielu ludzi zwraca uwagę. Jednym z takich instrumentów jest Fender Telecaster. Swoje charakterystyczne brzmienie zawdzięcza on... metalowej płytce umieszczonej pod przetwornikiem single-coil umieszczonym przy mostku.* W artykule tym postaram się przybliżyć funkcje, które spełnia ów kawałek metalu i porównać kilka z materiałów wykorzystywanych do jego wykonania.

 

Na zdjęciu, choć małym, można dostrzec głównego bohatera artykułu (płytka w kolorze miedzi, pod czarną osłonką) 

Płyta bazowa przetwornika przy mostku może spełniać trzy funkcje, które teraz kolejno objaśnię:

Funkcja ferromagnetyczna

Leo Fender w pierwszych egzemplarzach modelu Telecaster używał stalowej płytki pokrytej miedzią, aby ustabilizować i zwiększyć siłę magnetyczną przetworników z magnesem Alnico 3, których sygnał był dość słaby. Stalowa płytka o silnych właściwościach ferromagnetycznych zwiększa indukcyjność cewki, działa to trochę tak, jakbyśmy zwiększyli ilość zwojów w cewce.

Płyta bazowa wykonana ze stali przenosi też poprzez śruby i metalową pokrywę mostka wibracje korpusu gitary i przekazuje ich część do przetwornika dając typowe brzęczące brzmienie Telecastera. Efektem ubocznym jest efekt mikrofonowy, czyli wysoki pisk przy

wyższych poziomach głośności.

Funkcja elektrodynamiczna

Płytki bazowe wykonane ze stali, miedzi, mosiądzu i aluminium powodują powstanie prądów interferencyjnych, które przesuwają charakterystykę akustyczną rezonansu w kierunku tonów niskich, co daje przyjemniejszy, cieplejszy dźwięk, w szczególności w pozycji przy mostku. Jeśli nie odpowiada Ci brzmienie Twojego przetwornika, a nie chcesz zmieniać indukcyjności cewki i siły elektrodynamicznej magnesów, spróbuj zastosować aluminiowe lub mosiężne płytki w celu zmiany charakterystyki brzmienia swojego przetwornika. Tego typu płytki mogą być bardzo efektywne w przystawkach single-coil z mangesami Alnico, ale na wielu innych projektach przetworników mogą dać koszmarne efekty.

Dodatkowe ekranowanie

Wszystki płytki wykonane z metalu zapewniają dodatkowe ekranowanie, które jest niezbędne w przypadku gitar z przetwornikami single-coil. Ograniczają one charakterystyczny brum (choć nie pozbędziemy się go do zera), towarzyszący wszystkim tego typu przystawkom.

 

Na tym zdjęciu doskonale widać, że płytka (stalowa, pokryta miedzią) jest podłączona do masy. 

Bardzo ważnym czynnikiem, od którego zależą końcowe efekty jest grubość płytki. Jeśli będzie ona zbyt cienka, wymienione funkcje będą miały bardzo mały wpływ na brzmienie. Jeżeli płytka będzie z kolei zbyt gruba, przystawka może stracić wyrazistość brzmienia. Najlepsze efekty można uzyskać stosując płytki o grubości od 1/32” (cala) do 1/16”. Należy też upewnić się, że płytka jest solidnie przymocowana do przetwornika (ze względu na wspomniane już przenoszenie rezonansu).

Na koniec krótkie porównanie materiałów:

Stalowe płyty bazowe (również te pokryte miedzią), pełnią wszystkie wymienione powyżej funkcje.

Mosiądz, miedź i aluminium spełniają tylko funkcję dodatkowego ekranowania i funkcję elektrodynamiczną (nie spełniają funkcji ferromagnetycznej, ponieważ są to paramagnetyki i diamagnetyki).

Płytki ze stopu stali nierdzewnej pełnią jedynie funkcję ekranującą.

*Nie jest to oczywiście jedyny sekret brzmienia, ale to głównie dzięki tej płytce zawdzięczamy charakterystyczne "brzęczenie" ;)